iNFiNiTi

هیپ هاپ فقط کلام محوره” جمله ای آشنا که تقریبا از زبان اکثر رپرهای ایران در مصاحبه هایشان شنیده ایم. وقتی رپر ها با سوال “چرا روی بیت های کاور می خوانید؟” مواجه می شدند عمدتا می گفتند که هیپ هاپ کلام محور است و مهم مفهوم نهفته درون شعر موسیقی است.در این مقاله می خواهیم با کمک شما این موضوع رو یک مقدار به چالش بکشیم. برای روشن شدن موضوع لازم است که ابتدا مروری بر تعاریف و تاریخ “فرهنگ هیپ هاپ” داشته باشیم : هیپ هاپ یک ژانر و سبک موسیقی است که پایاپای در کنار ” فرهنگ هیپ هاپ” رشد کرده و دارای یک سری ارکان و المان هاییست که فرهنگ هیپ هاپ را در کنار موسیقی هیپ هاپ تعریف می کند: 1-MCing & Rapping : قافیه پردازی و بازی با کلمات حول محور خاص با ادای آهنگین کلمات 2-DJing,Sampling,Beat Boxing & Scratching: بازی با اصوات و تولید اصوات نو با بهره گیری از صفحات موسیقی قدیمی و از پیش ساخته وخلق اصوات هماهنگ و ریتمیک به کمک ادوات موسیقیایی و دهان 3-Graffiti: دیوار نویسی و دیوار نگاری 4-Break Dance: انجام حرکات موزون و اهنگین به صورت گروهی و فردی که دو ویژگی اول مربوط به تعریف موسیقی هیپ هاپ می شوند. بیت چیست؟ بیت ساده ترین و ابتدایی ترین واحد زمانی موسیقی است. بدلیل سادگی و تکرار مکرر در موسیقی هیپ هاپ به قطعه بی کلام آن(همان قطعه ای که توسط دی جی یا اهنگساز خلق یا پخش می شود) “بیت” گفته می شود. هسته اصلی موسیقی هیپ هاپ را “درام بیت Drum Beat” تشکیل می دهد. دارم بیت قطعه موسیقی ساده ایست که در آن از اصوات تولید شده توسط ساز “درام” استفاده می شود که این اصوات می توانند یا به صورت زنده به کار روند یا به صورت سمپل و نمونه های از پیش ساخته توسط “ماشین های درام” مانند MPC نواخته شوند. بعد از درام بیت رکن اساسی یک موسیقی هیپ هاپ استفاده از تکنیک سمپلینگ Sampling می باشد که عبارتست از تکنیک جدا کردن قسمت های یک قطعه موسیقی و تنظیم دوباره آن که معمولا از قطعات قدیمی سبک های Soul و Jazz استفاده می شود . این کار برای اولین بار توسط Afrika Bambaata انجام شد. خلاقیت فردی نقش مهمی در استفاده از تکنیک سمپلینگ دارد.باید گفت که امروزه این تکنیک رکن جدا نشدنی قطعات اهنگسازان بزرگی مثله Timbaland وSwizz Beatz و … می باشد. پس تا اینجا دریافتیم که اهمیت موسیقی بی کلام هیپ هاپ یا همان “بیت” اگر بیشتر از قافیه پردازی نباشد کمتر از آن هم نیست تا جایی که یکی از ارکان تعریف موسیقی و فرهنگ هیپ هاپ است.جالب است که بدانید امروزه سبک Hip Hop Instrumental به عنوان سبکی جدا و مجزا نیز شناخته می شود. حال در جواب دوستانی که می گفتند “هیپ هاپ کلام محور است” باید گفت که: 1-اگر هیپ هاپ کلام محوراست پس چرا اصلا از “بیت” استفاده می کنید به صورت مونو و تک صدایی و بدون موسیقی بخونید و حتی از بیت کاور هم استفاده نکنید. 2-با توجه به تعاریف هیپ هاپ میتوان گفت که “بیت” قسمت جدا نشدنی “موسیقی و فرهنگ هیپ هاپ” است.پس اگر بیت نباشد اثر خلق شده دیگر موسیقی هیپ هاپ نیست. و اما رپ فارسی و مقوله اهنگسازی در آن … رپ فارسی یا بهتر است بگوییم “هیپ هاپ فارسی” به دلیل محدودیت ها و مشکلات موجود در جامعه نتوانست کار خودش را از صفر و به صورت پایه ای و اصولی شروع کند به خاطر همین موضوع اصول پایه ای مثل آهنگسازی در ابتدا نادیده گرفته شد. در مقطعی از زمان رپر های نسبتا کم سن و سال به تبعیت از رپر های امریکایی روی بیت های انها که اکثر به صورت مجانی در فضای مجازی قابل دریاف بود شروع به خواندن می کردند تا جایی که حتی جریان کلمات و فلوی کار را هم به تقلید از انها پیش می بردند.این روند طوری بود که همون روزی که یک اهنگ امریکایی پخش می شد..3 یا 4 رپر ایرانی روی آن اهنگ می خوندند.آهنگ Smack That از Eminem وAkon نمونه بارزی از این قبیل کارهاست. در برهه ای از زمان برای اولین بار گام برزگی در راستای پیشرفت رپ ایران و به خصوص در زمینه اهنگسازی توسط شاهین پژوم صورت گرفت و این کار چیزی نبود جز تلفیق موسیقی اصیل ایرانی یعنی “سنتی” با سبک “هیپ هاپ” که در اهنگ “تیریپ ما” از سروش هیچ کس نمود پیدا کرد.موسیقی تلفیقی سبکی بود که بعد ها به دیگر رپر ها نیز سرایت کرد ولی باید گفت که خیلی از انها نتوانستند امر تلفیق را به درستی ایجاد کنند.زیرا تلفیق دو سبک باید به گونه ای باشد که اصول هر سبک حفظ شود.این در حالی بود که چندی بعد سروش هیچ کس با انتشار آلبوم ” جنگل آسفالت” را با آهنگسازی “مهدیار” منتشر کرد که تقریبا در تمام آهنگ های آن از ساز های سنتی استفاده شده بود.اما نکته مثبت از دید آهنگسازی در این آلبوم آهنگ “اون منم” بود.آهنگی که در آن”مهدیار” با استفاده از تکنیک سمپلینگ توانست اهنگسازی در هیپ هاپ ایران را دچار تحولی بزرگ کند. که همچین اقداماتی بعد ها توسط خود مهدیار بار ها تکرار شد و دیگر اهنگسازان آگاه از اصول هیپ هاپ از جمله “آتور ” و “نبیلیتی” از گروه تی ام بکس توانستند از این آصل مهم در آهنگ های خود به طور ماهرانه ای استفاده کنند. با این همه هنوز هیپ هاپ فارسی مخصوصاً در زمینه اهنگسازی به نقطه مطلوب خود نرسیده که این امر ناشی از مشکلاتیست که به اختصار به بعضی از ان ها میپردازیم: -تعداد زیادی از رپر های ما آشنایی و درک خوبی نسبت به موسیقی ندارند و به همین خاطر نمی توانند با اهنگساز ارتباط برقرار کنند .برای مثال رپر ها سبک اهنگ و بیت را با سبک شعر خود می سنجند یعنی مثلا به آهنگساز می گویند که برای من بیت پارتی یا بیت لاو بساز..در حالی که لاو یا پارتی بودن مربوط به شعر است نه بیت.از سبک های موسیقی هیپ هاپ می توان Dirty South & Crunk که بیتی با سرعت و تمپوی پایین با کیک های قوی و غالبا حاوی درام کیت 808 میاشد یا سبک West Coast که شامل درام کیک های قوی و سخت و صدای خشن پیانو میباشد را نام برد.برای آشنایی با سبک های هیپ هاپ به سایت های مرجع از جمله ویکی پدیا مراجعه کنید. مثال دیگر انکه رپر ها از اهنگساز می خوهند که در تنظیم اهنگ از ساز های زیادی استفاده کند که این امر با اصول هیپ هاپ از جمله سادگی مغایرت دارد که هم رپر را برای شعر گفتن به زحمت می اندازد و هم در حین ضبط موسیقی در استودیو. -فرد گرایی و تک محوری بودن یک رپر نسبت آهنگساز از دیگر مشکلات رپ فارسی است.یک رپر در یک البوم فقط با یک اهنگساز کار میکند و تمام اهنگ های یک البوم توسط یک اهنگساز کار میشود که این معمولا باعث یکنواخت شدن آلبوم از لحاظ اهنگسازی میاشد که نمونه بارز ان آلبوم “جهنم ساکت” از پیشرو بود که در آن اکثر اهنگ های توسط “پناهی” ساخته شده بود که حاوی صدای پیانو بود که خیلی تراک ها رو شبیه هم کرده بود.این درحالیست که در رپر های بزرگ دنیا در یک البوم از 7 یا 8 اهنگساز استفاده میکنند که این باعث جذاب و متنوع تر شدن آلبوم و در نهایت جذب مخاطب میشود. -مسائل مالی یکی از مهمترین مشکلات میان رپر ها وآهنگسازان است.چون اغلب رپر ها درآمد ثابتی از موسیقی ندارند و اکثرا فاقد اسپانسر هستند در حین انتخاب اهنگساز و بیت بدلیل مشکل مالی نمی توانند اهنگساز مطلوب رو انتخاب کنند به همین خاطر یا روی بیت کاور می خوانند یا با اهنگسازان ضعیف تر با قیمت پایین تر کار می کنند که باعث افت کیفی کار می شود. -مشکل دیگر جا نیفتادن مفهوم “تهیه کنندگی ” یا Producing در هیپ هاپ ایران است.یک نفر اهنگ رو با هدف و ایده خاص میسازد.بیت را اغلب به صورت فایل Mp3 به رپر میدهد.رپر در یک استودیو میخواند و شخص دیگری ناظر ضبط میشود با ایده های دیگر که شاید اصلا ربطی به ایده های اهنگساز نداشته باشد و در نهایت شخص دیگری مشغول میکس و مستر کار میشود.این گسستگی باعث میشود که اهنگ مورد نظر از هدف و ایده اولیه فاصله زیادی بگیرد.اما اگر یک نفر به عنوان تهیه کننده در تمام مراحل کار حضور داشته باشد دیگر این گسستگی افکار پیش نمی اید. -نکته دیگر آنکه آهنگسازان بدلیل محدودیت ها و سوِ استفاده برخی افراد نمی توانند قطعات بی کلام خود را منتشر کنند که این امر باعث حذف چیزی به نام mixtape از هیپ هاپ فارسی شده که در نوع خود لطمات زیادی به هیپ هاپ ایران زده است. در این میان نباید از جفای برخی رپرهای نسبتا بزرگ چشم پوشی کرد.کسانی روی بیت های کاور و دانلودی نه چندان معروف می خوانند و با سو استفاده از عدم اگاهی شنونده خود را آهنگساز کار معرفی می کنند و با تبلیغات فراوان و ساختن کلیپ سعی در کلاهبرداری از رپر های تازه کار می کنند و بیت های دانلودی خود را با قیمت گزاف میفروشند. که از این کار های زیاد داشتیم.به عنوان نمونه اهنگ “ما چالیم” از سهند کوازی و مژان وای زی که بیت کار ماله گروهی به نام Sinima بود که بیت های خود را مجانی در اینترنت پخش می کند اما انها آهنگساز کار را Artem و مژان وای زی معرفی کردند و در کلیپ هم نام این دو تن رو نوشتند. یا N.i.M.i رپر خطه شمالی کشور که روی بیت های کاور قدیمی سبک Dirty south می خواند ولی شخصی خیالی با نام DJ Y رو به عنوان اهنگساز معرفی میکرد.یا مثالا اهنگی از بیداد منتشر شد که گفته می شد روی اهنگسازی و میکس و مستر کار حودو 6 ماه در آلمان کار شده است اما وقتی اهنگ منتشر شد دیدم که روی این بیت 10 ها نفر قبل از او روی این بیت خوانده بودند. متاسفانه از این مثال ها زیاد است. -یک سری افراد عمدتا کم سن و سال با نرم افزارها یی که بیشتر شبیه اسباب بازیست شروع به پخش قطعاتی شرم اور می کنند و با زدن وبلاگی انها را با قیمت 10 تا 20 هزار تومان می فروشند.این اقدام به خیلی ها این جرات را داده است که با کمترین هزینه بیایند و به اصلاح موسیقی هیپ هاپ تولید کنند که در سالهای اخیر از این دست ادم ها کم نبوده اند و با درست کردن کلیپ کم خرج و پخش در شبکه های بی کیفیت ماهواره ای نام هیپ هاپ فارسی رو زیر سوال برده اند. در کنار این همه مشکلات امروزه تعداد زیادی از رپر های با سابقه مثله ساتراپ، پیشرو وتهم و تن به ده و … به اهنگسازی می پردازند که امر مثبتی در پیشرفت سطح موسیقی هیپ هاپ تلقی می شود. در کل در کنار پیشرفت رپ فارسی زمینه آهنگسازی در ان نیز در طی سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته است و هر روز استعداد های جدیدی در این زمینه ظهور می کنند اما هنوز مشکلاتی بر سر راه است که تنها راه حل انها بوجود امدن یک اتحاد میان رپر ها و اهنگسازان و مدیران سایت های رپ فارسی است.